Bir çıkmaz sokakta 96 kez buluşmak

Açıkçası, arşivin pop tarafına pek bakmam. Benim işim tekrar işaretleriyle; barok suitlerde da capo yazılır ve herkes bilir ki geri dönüş bir kusur değil, biçimin kendisidir. Pop tarafında bambaşka bir düzen bekler insan: her hafta yeni isim, yeni şarkı, hiçbir şeyin yerinde durmadığı bir telaş. Listeler bana hep gar ekranı gibi gelmiştir; isimler geçer, kimse durmaz. Oysa bu sayfa bambaşka bir şey söylüyor: duran, hatta yerleşen bir isim. Gayet rahat, gayet ısrarcı. Semicenk'in sayfası bu beklentiyi ilk bakışta bozdu.

Önce tarih. 5 Eylül 2026, akşam saatleri; arşiv onu o gece ilk kez görüyor. O geceden bu yana 238 çalış not düşülmüş, 13 ayrı şarkı, üç program. Üç ayrı pencere demek; sayının ağırlığı, pencereye bakmadan da belli. On üç ayrı parça ilk bakışta az bir repertuvar gibi duruyor; ama 238 çalmanın içine serpiştirilince her biri defalarca dolaşımda demek. Ve listenin tepesinde hepsini gölgede bırakan bir parça var: "Çıkmaz Bir Sokakta", tam 96 kez.

Başlığa bakın. Çıkmaz sokak. Arşivimizin şu an en çok uğranan adresi, çıkışın olmadığı bir sokak. Küçük bir kültürel gözlem kabul edin: dinleyicinin hep yeninin peşinde olduğu varsayılır; liste başının ise bir geri dönüş şarkısı olduğu ortaya çıkıyor. İnsanlar oraya bir kez gidip bir daha dönüyor. Üstelik yeni bir dil, yeni bir ses arayışı değil bu; bilinen bir formun, bilinen bir hüznün tekrarı. Eylül akşamlarının havası gibi; içine çekilen türden. Barok müziğin başa dönme içgüdüsünden farklı bir şey değil bu; yalnızca süslemeler başka tınılarla. Radyoculuk bunu eskiden beri bilir; istek şarkının mantığı, keşfin değil hasretin mantığıdır.

Makine duyuyor, yazamıyor

İşin ilginç yanı sayıların büyüklüğü değil, tutulma biçimi. Arşiv bu şarkıyı iki ayrı yazımla saklıyor: Türkçe karakterleriyle yazıldığında 96 kez, noktaları düşürüldüğünde 26 kez. Aynı sokak, işaretli ve işaretsiz kapısından da girilmiş. Burada emin değilim ama ilk tepkim "rakamlar şişmiş" oldu; sistemi suçlu buldum kendimce. Sonra baktım: doğru yazım tek başına bile arkasındaki her şeyi geride bırakıyor. Onun ardından "Onlar Anlamaz Halden" geliyor, 79 kez. Fark az değil. Ve dikkatinizi çekerim, o da bir anlaşılmama üzerine kurulu. Çıkış yok; anlaşılmıyor. Bazen liste bir teselli defteri gibi duruyor.

Listenin dibinde ise arşivin en insancıl yüzü var. Altışar çalışla duran şarkılardan birinin adı kayıtlara "GO?ZLERI.NDEN GO?ZLERI.NE" diye geçmiş: harfler yolda işaretlerini düşürmüş. Makine şarkıyı duymuş, adını büyütememiş. Kaydı düzeltmeye yeltenmedim; arşiv bazen hatırasıyla daha dürüst. "BULAMAZSIN" ise bütün harfleriyle bağırıyor; altı kez, hep aynı kararlılıkla. Aynı listenin bir ucunda fısıltı, öbür ucunda bağırış var; ikisi de aynı sanatçının defterinde. Bunlara bakınca arşivin soğuk bir sayım defteri olmadığını düşünüyorum. O da kulak misafiri yapıyor. Bizim gibi duyuyor, bizim gibi zorlanıyor.

Semicenk'in kimliğine girmeyeceğim; arşivimizde onun hakkında bu sayılardan başka bir şey yok ve ben sayıların dışına çıkmam. Bana kalırsa asıl hikâye sanatçıda değil, bu ısrarda. Şüpheleniyorum: bu kadar sık dönen bir repertuvar çoğu zaman alışkanlığın eseridir, heyecanın değil. Ama alışkanlığı küçümsemiyorum; kimi en iyi dinleme, kabullendiğin yerde başlar. Neyse ki üç program var da kıyas edilecek bir yüzey oluşmuş; tek pencere olsaydı, söylediklerimin çoğu tahminde kalırdı. Kayıt yalnızca sayıyı tutar; sebebini yazmaz.

Yine de bir ayrımı netleştireyim, çünkü ilk okuyuşta kendim de karıştırdım: 96 kişi değil, 96 kere. Kimse kaç kişinin döndüğünü bilemez; yalnızca dönüldüğü bilinir. Eylül başından beri bu sokakta bir hareket var ve hareket tek yönlü görünüyor: hep içeri doğru. Ben klasikçi olarak eskiden beri bunu söylerim; dönmek, gitmekten zordur. Rakamlar en sonunda bana katıldı. Bundan da eminim. Çıkmaz sokak deyip geçmeyin. Bazı sokaklar çıkış vermediği için değil, dönmek güzel olduğu için korunur.