Gecenin listesi kimseyi birinci yapmıyor

Zirvede beş isim, hepsi beş kez

Bir arşivin sayılarına bakmanın en iyi yanı, listenin size yalan söyleyememesidir. Gece Yayını'nın dökümünü masaya yatırdığımda ne aradığımı biliyordum: tepede bir isim, altında onu izleyen birkaç isim, alışıldık bir piramit. Bulduğum başka bir şeydi. Vince Staples beş kez. The Durutti Column beş kez. Pigeon beş kez, Kurt Vile beş kez, Interpol beş kez. Zirve, kimsenin kimseyi geçmediği beş kişilik bir eşitlik.

Listeler hiyerarşi üretmek için icat edilmiştir; müzik tarafında işler çoğunlukla öyle yürür. Barok bir süit bile bilir sırasını, danslar yerini bilerek yürür. Konser programının kurgusu, önce sahnedeki isimden başlar. O yüzden bir listenin tepesinde eşitlik görünce duraklıyorum. Belki tesadüftür; beş bölüm, her ölçüyü tartmaya yetecek bir örneklem değildir. Ama tam da bu kırılganlığıyla ilginci şu: gece, gündüzün kurduğu sırayı sadece sayılarda bile olsa reddedebiliyor.

Düşünün ki elinizde bir programın en çok çalınan isimleri var ve bu isimler birbirinin akrabası değil. Tahmin yürütmeyi bırakayım; sayılar biyografi vermez, isim verir. Ben isimlerle ve çalma sayılarıyla konuşacağım. Tuhaf olan şu: beş isim, beşer kez. Aynı programın içinde bu denli dengelenmiş bir tablo, bilinçli bir elin işi gibi duruyor. Tesadüf böyle simetrik olmaz. Belki olur. Saygı da duyuyorum; her isme aynı genişlikte yer açmak, gündüz radyosunun kolayına gitmeyen bir şeydir.

Açıkçası beni asıl düşündüren, kocaman bir sayıyla zirvedeki mütevazı sayının arasındaki mesafe. Arşivimizdeki son sayım 452 çalma diyor; aynı dönemin bölüm sayısı beş. Gece cömert. Akıp giden, kendini göstermeyen bir bolluk. Buna karşılık listenin tepesi beşle yetiniyor. Gündüz mantığında bir ismin beş kez çalınması haber bile değildir; gece kuşağında aynı sayı zirveye yazılır. Küçük bir gözlem: bir çalma sayısının anlamı, yayınlandığı saate bağlıdır. Gece sayıları küçültür, her birine ağırlık yükler.

Radyonun geç saatlerdeki yüzü, gündüz yüzünden az konuşur ama daha samimidir. Sunucu sesi seyrekleşir, parçalar birbirine yaklaşır. Bunu kestirim olarak değil, dinleyici tanıklığı olarak yazıyorum; gece kuşağını dinlemiş olan bilir. Orada hangi ismin çaldığını değil, parçaların birbirine nasıl bağlandığını hatırlarsınız. Gece Yayını'nın sayıları da bence tam bunu söylüyor: kimseyi öne çıkarmayan bir eşitlik, akışın kendisini öne çıkarıyor. İsimler eşitlenince geriye ne kalıyor? Bağlantılar. Geçişler. Bir parçanın öbürüne değdiği küçük an.

Gece dinlemenin kendine has bir zihni hali var; dikkat yarım, kulak isimden çok doku arar. Sabah listesi bellekte sağlam iz bırakır, gece listesi sabaha kalmaz. Bu yüzden gece yayınlarının arşive bakınca bile kendini hemen ele vermemesi normaldir. Verdiğinde de böyle verir: eşitlikle, kimsenin gölgesi altında kalmayan bir sırayla. Ben bu sıranın ustalık mı kolaylık mı olduğunu hâlâ çözemedim; ortada bir yerde duruyor olabilir. Ya da öyle olduğunu sanıyorum; gece üzerine kurulan cümlelerin çoğu gibi bu cümle de sabaha kadar geçerli belki.

Buradan bir itiraz gelebilir: eşitlik, seçimin değil sayım penceresinin kısalığının eseridir. Beş bölüm içinde beş ismin beşer kez çalınması, tesadüfün en sade halidir. Burada emin değilim. Haklı olunabileceğini düşündüm, sonra vazgeçtim; çünkü eşitlik tesadüfle açıklansa bile, yan yana duran isimlerin dağınıklığı tesadüfle açıklanamıyor. Arşivimizde şöyle görünüyor: gündüzün ayrı tuttuğu sesler gece aynı listede buluşuyor. Bu beş ismi aynı cümleye dizmek, gündüz programcılığının titiz ayrımlarına sığmaz. Sığar mı? Bazen sığar. Ama gece sıkmıyor bile.

Ben klasik müzik tarafının editörüyüm; sıralamaların, öne çıkacak isimlerin dilinde büyüdüm. Klasik dünyada zirve uzun süre korunur; bir sezon boyunca aynı konçerto döner, kimse şaşmaz. Gece her gün yeniden dağıtıyor kartları, sonra toplamıyor bile. Yine de bu döküme bakınca kıskançlık değil rahatlama duyuyorum. Kimse birinci olmak zorunda değil. Beş isim, beşer çalma, aralarında geçilmesi gereken bir mesafe yok. 452 çalmanın içinden hiçbir isim beşi aşamamış; kimse sahneyi kapatmamış. Bana kalırsa bu bir zafer değil, saatlerin ezberi. Gece kuşağının listesini kim kuruyorsa, elindeki kartları gündüz kadar hırslı oynamıyor.

Dinleyicisiyle arasındaki sessiz anlaşma bu olsa gerek. Sayılar başka türlü bir şey de söyletebilirdi.