Hit Müzik arşivinde en çok çalınan isim bile yalnızca 9 kez çalınmış

Hit müzik, kalabalık müzik

Açıkçası "hit" sözcüğü bana hep biraz kuşkulu görünmüştür. Klasik müzik tarafında bir eserin sık çalınıyor olması tek başına bir kıymet ölçüsü sayılmaz; repertuvar dediğimiz şey nesiller boyunca eğilen bir ağaç gibi büyür, kökleri göründüğünden derinde olur. Radyoda büyüyen birinin listeyle ilişkisi de başkadır: sabah aynı frekansı açarsınız, akşam yine aynı frekansı; arada değişen yalnızca ezgidir. Hit Müzik'in arşiv sayfasına işte bu ön yargıyla baktım. Sonra durdum. Beklediğim tablo hiç ortada yoktu.

Döküm önce yoğunluğuyla konuşuyor: 446 çalma. Bunu üreten yayın sayısı ise yalnızca 3 bölüm. Yani program, yayın hayatının epey kısa bir diliminde bile geniş bir repertuarı tarayıp geçiyor. Yoğunluk tek başına bir şey anlatmaz; nasıl dağıldığına bakmak gerek. Dikkat çekici olan nitelik; çünkü bana kalırsa burada işleyen şey tekrar değil, dolaşım. Ayrımı görmek için müzikolog olmak gerekmiyor.

Asıl tuhaf olan, listenin tepesine bakınca ortaya çıkıyor. Manifest 9 kez çalınmış. Blok3 de 9. Semicenk 8 kezle hemen arkalarında; Hadise ve Emre Fel 7'şer kezle onları izliyor. Bir an durup düşünün: 446 çalmanın içinden en öndeki isim 9 kez geçiyor. Zirve diye bir yer yok. Tuhaf, değil mi?

Bir listeye hep en üstten bakarız; oysa bu listenin karakteri tepede değil, yayılımda. İsimler küçük farklarla yan yana durunca sıralamanın yarına ne olacağı da meçhul. Liste ne kadar genişse zirvesi o kadar anlamsızlaşır; ben buna listede kaybolmak değil, listede nefes almak diyorum. Hit kelimesinin çekim gücü böylece biraz hafifliyor; listede herkes biraz misafir gibi.

Bizim geleneğimizde bir ismin listede ısrarla kalması, kanonlaştığının işareti olurdu. Bizde bir eser repertuvara yerleşti mi, kuşaklar onu hep aynı ölçülü saygıyla çalar. Burada mantık tersine dönüyor gibi. Programın adı hit diyor, arşiv ise hiçbir isme uzun süre sarılmıyor. Belki de hit olan isim değil, hız. Parça değişiyor, format aynı kalıyor; dinleyiciye vaat edilen belirli bir şarkı değil, belirli bir nabız. Bu düzen, baktıkça barok bir süite benziyor aslında: parçalar birbirinin yerine geçebiliyor, çünkü asıl kurulan şey bütün.

Buradan bir değer hükmü çıkarmanın kolay olduğunu biliyorum; o yüzden çıkmayacağım. Semicenk'in 8 kez ya da Hadise'nin 7 kez çalınması, bu sanatçıların kıymeti üzerine bir şey söylemez, programın nefes alma biçimini söyler. Sayılar bu tarafta hüküm değil, nabız ölçer. Yine de küçük bir gözlemi ekmeden geçemeyeceğim: Hadise'nin akışta 7 kez görünmesi, tanıdık bir sesin kalabalık içinde sabırla kendine yer bulmasına benziyor. Abartısız, inatçı bir devam.

Bir düzen okunuyor mu buradan, emin değilim. Manifest ile Blok3'ün aynı sayıda, 9 kez çalınması tesadüf olabilir. Bana kalırsa değil. Program bir denge kuruyor gibi; hiçbir ismi fazla öne çıkarmadan hepsini dolaşımda tutuyor. İnsan "peki gerçekten kim önde?" diye sormadan edemiyor. Cevap muhtemelen şu: kimse. Kötü bir cevap değil bu; hatta biraz ferahlatıcı.

Saymanın kendisi de üstünde durmaya değer. Bizim tarafta ne çalandığı programcının dilinden gelir; burada arşiv, çalanı sessizce not ediyor. Dolayısıyla bu tablo bir iddianın değil, bir alışkanlığın kaydı. 3 bölümlük bir pencereden bütün bir sezona hükmetmek işten değil; bir sonraki dilimde sıralama bambaşka bir şekle bürünebilir. Arşivimizde şimdilik görünen şu: Hit Müzik, adının ima ettiği tekdüzeliği değil, geniş ve akışkan bir listeyi tercih etmiş. Belki asıl mesele kimin çaldığı değil, dinleyicinin bu akışta ne kadar sabrettiği. Onu ölçen bir sütun henüz yok.